Hình ảnh hoạt động

Liên kết website


Trang nhất » Tin Tức » Tổ sử

CÁC BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Hiện nay, học sinh (HS) trung học phổ thông (THPT) ít hứng thú với việc học môn Lịch sử (LS). Thực tiễn giáo dục ở nước ta hiện nay, chất lượng dạy học nói chung và chất lượng dạy học môn LS nói riêng còn chưa cao, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội. Đó là kết quả tác động của nhiều yếu tố,

CÁC BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH
TRONG DẠY HỌC LỊCH SỬ Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
 Hiện nay, học sinh (HS) trung học phổ thông (THPT) ít hứng thú với việc học môn Lịch sử (LS). Thực tiễn giáo dục ở nước ta hiện nay, chất lượng dạy học nói chung và chất lượng dạy học môn LS nói riêng còn chưa cao, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội. Đó là kết quả tác động của nhiều yếu tố,
     Sự bất cập của nội dung, chương trình, sách giáo khoa (SGK); sự quan tâm chưa đúng mức đối với bộ môn LS, nhiều giáo viên (GV) LS ở trường THPT chưa thực sự đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học (PPDH) theo hướng phát huy tính tích cực học tập của HS.. đặc biệt còn do GV ít chú ý đến các biện pháp nhằm tạo HTHT cho bài học nhằm kích thích HTHT của các em. Tham luận này trình bày một số biện pháp tạo HTHT cho HS trong dạy học LS ở trường THPT nhằm góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của giờ học LS.
   Thứ nhất:  Xác định mức độ kiến thức phù hợp để đưa vào bài giảng Việc xác định mức độ kiến thức phù hợp với HS là một trong những điều kiện tiên quyết để đảm bảo và nâng cao hiệu quả học tập LS của HS cũng như trong việc tạo HTHT LS cho các em. HS sẽ hứng thú tìm hiểu và tích cực tham gia quá trình lĩnh hội tri thức nếu những tri thức LS đó thực sự có ý nghĩa đối với HS, đồng thời có khả năng mang lại cảm xúc, sự thú vị cho các em. Để xác định được mức độ kiến thức phù hợp hứng thú và năng lực nhận thức của HS, trước hết GV cần dựa vào chuẩn kiến thức và SGK. Lí luận và PPDH LS ở trường THPT cũng đã chỉ ra rằng, nếu GV không xác định được mức độ kiến thức phù hợp sẽ dễ dẫn đến tình trạng “hạ thấp” hoặc “quá tải” khi thực hiện chương trình, tức tình trạng “giảng như trong SGK” hoặc tình trạng “thoát li hoàn toàn khỏi SGK” của GV. Cả hai trường hợp trên đều không đảm bảo mục tiêu giáo dục và tạo HTHT LS cho HS.
  Thứ hai: Xác định động cơ học tập cho học sinh ngay từ đầu giờ học nhằm thu hút sự tập trung chú ý của các em trong dạy học Lịch sử. Nhiều GV khi giảng dạy bộ môn thường đi thẳng vào bài học mà không có lời dẫn vào bài, không tạo được tình huống có vấn đề và giao nhiệm vụ học tập cho HS. Trong hoạt động nhận thức LS, động cơ học tập đóng một vai trò quan trọng đối với hiệu quả của hoạt động học tập LS của HS. Động cơ học tập là động lực bên trong thúc đẩy trực tiếp người học hoạt động. Nó sẽ kích thích, sẽ tích cực hóa hoạt động nhận thức, tìm hiểu LS của HS và do đó các em cảm thấy hứng thú tìm hiểu đề tài, vấn đề học tập. Khi có động cơ các em sẽ hướng toàn bộ sự tập trung chú ý của mình vào hoạt động tìm hiểu nội dung LS. Sự tập trung, chú ý vào bài giảng cũng chính là biểu hiện cơ bản, đầu tiên của HTHT LS của HS. Vì vậy, việc xác định động cơ học tập nhằm thu hút, kích thích sự chú ý tập trung của HS khi tiến hành trình bày bài mới đóng vai trò quan trọng trong việc tạo HTHT cho HS. Như chúng ta đã biết, tình huống có vấn đề trong DHLS là tình huống mà HS gặp phải một hay nhiều kiến thức LS mới mẻ, hoàn toàn chưa biết hoặc biết ít nhiều, chưa đầy đủ, song phải biết kĩ. Việc giải quyết vấn đề nhận thức của HS tất sẽ gặp khó khăn vì vốn kiến thức đã có của các em (kể cả vốn thực tế) không đủ để đạt tới điều cần biết. Những điều chưa biết thường có mức độ khó nhất định so với vốn kiến thức LS và vốn thực tế đã có của HS. Đó là bản chất của những sự kiện, hiện tượng LS, là những khái niệm, thuật ngữ và quy luật LS mới được rút ra từ sự kiện, hiện tượng LS. Mặt khác, tình huống có vấn đề là yếu tố kích thích hứng thú và lòng ham hiểu biết nhận thức của HS. Các em có nhu cầu tìm hiểu để giải quyết vấn đề nhận thức một cách chủ động, tích cực hơn. Trong dạy học, GV dạy LS có thể tạo ra tình huống có vấn đề cho toàn bộ bài học, giờ học và từng đơn vị kiến thức học tập.
  Thứ ba:  Sử dụng nhóm các biện pháp để xây dựng hình ảnh LS cụ thể, sinh động và chân thực. Trong DHLS, do đặc điểm của việc nhận thức, học tập LS, là tính quá khứ và không lặp lại. Vì vậy, để kích thích HTHT, hứng thú tìm hiểu về LS của HS, thì việc tái tạo bức tranh LS quá khứ một cách sinh động, cụ thể, chân thực “đúng như nó đã tồn tại” đóng vai trò quan trọng. GV có thể sử dụng các biện pháp sau: Trình bày miệng sinh động Trong DHLS, trình bày miệng “là một PPDH tự nhiên, truyền tư tưởng bằng lời nói”. Việc sử dụng biện pháp trình bày miệng sinh động trong DHLS có thể tập trung sự chú ý, phát huy được tính tích cực hoạt động tư duy và kích thích HTHT của HS. Sự sinh động, chân thực và cụ thể của các sự kiện, hiện tượng LS có thể tạo nên những ấn tượng tác động mạnh mẽ lên khu vực cảm xúc và hoạt động tư duy của HS. Do vậy nó trở thành một nhân tố kích thích hoạt động tư duy của các em. Để có được phần trình bày miệng sinh động, trước hết GV cần phải lựa chọn và sử dụng các loại tài liệu tham khảo để xây dựng nội dung của các bài tường thuật, miêu tả, nêu đặc điểm, giải thích. Nội dung của phần trình bày miệng phải chứa đựng những tri thức mới lạ, tạo ra những điều mới mẻ trong nhận thức của HS, giúp các em hiểu một cách cụ thể, sinh động và sâu sắc nội dung bài học. Mỗi hình thức trình bày miệng có đặc trưng ngôn ngữ riêng, vì thế, GV cần lựa chọn và sử dụng ngôn ngữ phù hợp với từng hình thức trình bày miệng trong việc xây dựng nội dung. Mặt khác, việc sử dụng âm lượng, âm sắc, ngữ điệu và các động tác tay, ánh mắt của GV phù hợp với nội dung bài giảng không những làm cho lời giảng của GV trở nên sinh động và gợi cảm hơn, mà còn có tác dụng thu hút sự tập trung chú ý, tạo được ấn tượng tốt đối với HS, kích thích HTHT của các em. Sử dụng đồ dùng trực quan (ĐDTQ) để xây dựng hình ảnh LS cụ thể, chân thực và sinh động Trong DHLS có nhiều loại ĐDTQ, trong đó, tranh ảnh LS, phim tư liệu và các loại ĐDTQ quy ước thường được sử dụng thường xuyên và phổ biến hơn cả. Tuy nhiên, thực tế việc sử dụng ĐDTQ trong DHLS ở trường THPT chưa mang lại hiệu quả. Phần lớn GV chỉ sử dụng ĐDTQ để minh họa cho kiến thức LS trong SGK dưới các hình thức thông báo. GV chưa xem đây là nguồn nhận thức, ít chú ý thiết kế và sử dụng các loại ĐDTQ trong phân tích, giải thích, dùng để đặt câu hỏi nêu vấn đề, tổ chức thảo luận, kiểm tra - đánh giá; chưa chú ý đến tính tích cực nhận thức của HS khi sử dụng các loại ĐDTQ. Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến HS ít hứng thú đối với việc học tập LS và khó tránh khỏi những lệch lạc trong nhận thức của các em. Vì vậy, để nâng cao hiệu quả của việc sử dụng ĐDTQ trong DHLS, để ĐDTQ trở thành một nguồn tư liệu, một phương tiện dạy học có thể tạo HTHT cho HS, GV cần tuân thủ những nguyên tắc lựa chọn và sử dụng ĐDTQ. Vì mỗi loại ĐDTQ có nội dung, ý nghĩa khác nhau: Có loại minh họa để cụ thể hóa nội dung một sự kiện quan trọng trong bài học, có loại cung cấp thông tin, có loại vừa cung cấp thông tin, vừa minh họa cho kênh chữ trong sách giáo khoa, cũng có loại dùng để thực hành, kiểm tra kiến thức… Mặt khác, trong khuôn khổ một giờ học, không thể sử dụng một lúc mọi loại trực quan. Do đó, GV cần căn cứ vào vị trí, mục đích, nội dung cơ bản của bài; vào tâm lí và năng lực nhận thức của HS; vào tình hình cụ thể của nhà trường và đặc điểm của từng lớp học để xác định và lựa chọn ĐDTQ cần thiết, phù hợp.
. Củng cố kiến thức giúp HS nhớ lâu, nhớ bền vững kiến thức ngay trên lớp Kiến thức LS thường không lặp lại cả về thời gian, không gian của sự kiện, hiện tượng, điều đó tạo nên những khó khăn cho việc DHLS, nhất là việc ghi nhớ kiến thức LS của HS. Sự khó khăn trong việc ghi nhớ kiến thức của HS dễ dẫn đến trình trạng chóng quên sự kiện hoặc nhầm lẫn giữa các sự kiện ở các em. Khi không thể nhớ hoặc không nhớ kĩ, nhớ lâu các sự kiện LS thì các em sẽ khó vận dụng kiến thức LS để giải quyết các vấn đề nhận thức mới nảy sinh trong quá trình học tập. Mặt khác, đối với HS, mục đích của việc học tập là để thỏa mãn nhu cầu nhận thức LS ở các em. Trong một quá trình học tập tích cực, các em không chỉ “biết” sử mà phải “hiểu” sử, đặc biệt với lứa tuổi THPT, các em còn quan tâm đến việc vận dụng kiến thức LS để giải thích các sự kiện LS đương đại. Chính vì thế, việc thỏa mãn nhu cầu nhận thức của HS cũng chính là động lực của mọi quá trình nhận thức LS. Vì thế để thúc đẩy quá trình nhận thức LS của HS, trước hết GV cần giúp các em “biết” sử, tức biết cách ghi nhớ các sự kiện LS trong mối quan hệ mang tính hệ thống của hiện tượng, quá trình LS. Đồng thời cũng cần tiến hành việc củng cố, ôn tập thường xuyên giúp HS nhớ lâu, hiểu sâu kiến thức, vì đặc điểm của sự ghi nhớ là cần phải lặp đi, lặp lại nhiều lần. Trước hết, GV có thể và cần phải hướng dẫn HS kĩ năng nhớ logic bằng cách tìm ra mối liên hệ logic giữa các sự kiện, hiện tượng LS, lập dàn ý, bảng hệ thống hóa... Qua đó, giúp HS ghi nhớ nhanh sự kiện, thậm chí có thể nhớ ngay sự kiện LS khi học trên lớp, tránh được tình trạng không nhớ hoặc nhầm lẫn sự kiện, nhất là đối với những bài học LS có quá nhiều sự kiện. Ngoài ra, GV có thể tổ chức nhiều hoạt động ngoại khóa LS khác nhau, tùy thuộc vào mục đích tổ chức, quy mô tổ chức, trình độ HS và thời gian tiến hành, đó là: đọc sách, kể chuyện LS, văn nghệ có nội dung LS, trò chơi LS, dạ hội LS, hùng biện theo chủ đề LS... Việc thực hiện có hiệu quả những hình thức hoạt động ngoại khóa LS này sẽ góp phần tạo HTHT LS cho HS.
           Tóm lại, việc tạo hứng thú học tập cho HS trong dạy học LS ở trường THPT là cần thiết, nhằm nâng cao hiệu quả bài học. Để việc tạo hứng thú có hiệu quả, yêu cầu GV phải hiểu được tầm quan trọng, ý nghĩa và vận dụng nhuần nhuyễn các biện pháp, tránh trường hợp chỉ hô hào, hoặc sử dụng biện pháp chỉ để để minh họa kiến thức trong sách giáo khoa chứ không thực sự đem lại hứng thú học tập cho HS. Xin trân trọng cảm ơn toàn thể hội nghị.
 

20-11

Video hoạt động

TRUY CẬP EMAIL

Email Bộ Giáo dục và Đào tạo

Email Sở GD & ĐT Quảng Bình


Lượt truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 6


Hôm nayHôm nay : 37

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 1205

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 285757

 

Cơ quan chủ Quản : Trường thpt Quang Trung Quảng Trạch 
Địa chỉ : thôn Tân Phú, xã Quảng Phú, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Điện thoại: 0523.596502 – 0523.569520. 
Email: thpt_so3quangtrach@quangbinh.edu.vn .Designed by 
QBICT