Hình ảnh hoạt động

Liên kết website


Trang nhất » Tin Tức » Tổ ngoại ngữ

NHỮNG KHÓ KHĂN TRONG VIỆC DẠY VÀ HỌC KĨ NĂNG NGHE TIẾNG ANH CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH LỚP 12

Bài báo này phản ánh một số kết quả của đề tài nghiên cứu về cách giáo viên sử dụng các hoạt động nghe được thiết kế trong sách giáo khoa Tiếng Anh 12 tại trường THPT Quang Trung, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Ở đây người viết chủ yếu đề cập đến các yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng nghe của người học và thảo luận về những khó khăn mà giáo viên và học sinh lớp 12 gặp phải khi dạy và học kĩ năng nghe Tiếng Anh; qua đó bày tỏ những mong muốn của người học và đề xuất một số giải pháp hạn chế những khó khăn này đến mức tối thiểu.

I. Mở đầu
1. Đặt vấn  đề
Ngày nay, tiếng Anh đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống, đặc biệt khi đất nước đang trên đà giao lưu và hội nhập với thế giới. Chính vì vậy, việc giảng dạy bộ môn này ở nhà trường phổ thông ngày càng trở nên cần thiết và được chú trọng hơn bao giờ hết.
Để đạt được hiệu quả cao trong môn học này, phương pháp giảng dạy tiếng Anh ở nhà trường phổ thông hiện nay đã có những đổi mới. Thay vì chỉ chú trọng vào ngữ pháp và dịch nghĩa như trước đây, thì nay cả bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết được quan tâm và phối hợp trong các hoạt động trên lớp. Trong đó, kĩ năng nghe hiểu được xem là kĩ năng thiết yếu, đồng thời được đánh giá là một trong những kĩ năng mà người học khó đạt được nhất. Điều này đặt ra một vấn đề cho người dạy là phải làm thế nào để luyện kĩ năng nghe hiểu cho học sinh một cách hiệu quả nhất. Để làm được điều đó thì cần phải tìm ra các nhân tố ảnh hưởng đến việc học nghe của học sinh nhằm hạn chế những khó khăn mà học sinh gặp phải.
Chính vì vậy, chuyên đề nhằm tìm ra những khó khăn mà giáo viên và học sinh lớp 12 gặp phải khi dạy và học kỹ năng nghe với sách giáo khoa tiếng Anh 12. Đồng thời, chuyên đề cũng tập trung đưa những giải pháp của giáo viên nhằm giúp cải thiện kỹ năng nghe của học sinh.
2. Phạm vi và đối tượng nghiên cứu
            Với đối tượng là học sinh lop 12 tai THPT Quang Trung, môi trường sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp gần như không có, cơ hội tiếp xúc và sử dụng Anh ngữ với người bản địa rất ít, bên cạnh đó kiến thức, kỹ năng và quan trọng hơn cả là tâm l‎ý ngại giao tiếp làm cho việc đưa tiếng Anh vào môi trường sinh hoạt còn nhiều hạn chế. Điều này gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng dạy và học đồng thời làm cho mục tiêu dạy học ngoại ngữ theo đường hướng giao tiếp khó có thể thực hiện được.Với đề tài này, đối tượng  phạm vi tôi tập trung nghiên cứu vào kỹ năng nghe và áp dụng là học sinh THPT lớp 12 ( hệ 7 năm- Chương trình chuẩn) theo phương pháp thực nghiệm đối chứng.
II. Nội dung
2.1. Cơ sở lý luận
2.1. 1. Định nghĩa về kĩ năng nghe
Lindsay và Knight (2006) cho rằng kĩ năng nghe là một kĩ năng tiếp nhận ngôn ngữ hơn là tạo ra ngôn ngữ. Tuy nhiên, nghe không hoàn toàn là một kĩ năng thụ động. Việc xem xét kĩ nghe nghe là chủ động hay bị động là phụ thuộc vào người nghe. Hai tác giả nói trên cũng đưa ra ví dụ để minh họa cho định nghĩa của mình. Khi người nghe tham gia vào một cuộc hội thoại thì kĩ năng nghe được cho là chủ động vì khi đó người nghe có quyền tạm dừng cuộc hội thoại đó để đặt câu hỏi cho người nói, nhưng khi nghe một bản tin trên đài hoặc phương tiện thông tin đại chúng thì việc nghe trở nên bị động hơn.
Theo ý kiến của Helgesen (2003), nghe là một kĩ năng chủ động và có mục đích; khi nghe mọi người không chỉ nắm bắt những gì họ đang nghe mà còn kết nối chúng với những thông tin họ đã biết. Hơn thế nữa, tác giả này cũng chỉ ra rằng khi chúng ta nghe, chúng ta không đơn thuần là nghe từ ngữ mà chúng ta cần phải nghe những hàm ý ẩn chứa sau những từ ngữ ấy.
2.1.2 Các yếu tố ảnh hưởng đến kĩ năng nghe của học sinh
Sue (2003) đã chỉ ra rằng những khó khăn mà người học tiếng Anh gặp phải là tốc độ nói, các cụm từ và thuật ngữ mới, sự tập trung và môi trường xung quanh. Ngoài ra, một số nhà nghiên cứu khác (Sun, 2002& Teng, 2002) cũng cho rằng các yếu tố như kiến thức cơ bản, kiến thức ngôn ngữ đối với ngôn ngữ đích, tốc độ nói, mức độ hồi hộp, lo lắng và thiếu chiến lược khi nghe cũng ảnh hưởng đến khả năng nghe của người học.
Nunan (1991) cũng đã chỉ ra bốn nhân tố cơ bản có thể gây ảnh hưởng đến khả năng nghe của người học, chẳng hạn như thông tin được nghe, người nói, người nghe và các yếu tố khách quan bên ngoài.
Về thông tin được nghe, nhiều người học nhận thấy thật khó khăn khi nghe một đoạn văn được ghi lại trong băng hơn là nghe đọc trực tiếp đoạn văn đó. Nguồn tư liệu nghe có thể liên quan đến hầu hết mọi mặt trong đời sống. Trong nhiều trường hợp, người nghe không thể đoán được người nói sẽ nói gì. Bên cạnh đó, những thông tin được ghi lại trong băng thường được phát với tốc đô khá nhanh. Không những thế, những đặc điểm ngôn ngữ trong đoạn thông tin được nghe cũng ảnh hưởng đến khả năng nghe của người học. Đọc nối hoặc lược bỏ là những hiện tượng phổ biến gây cản trở người học trong việc phân biệt hoặc nhận dạng các từ đơn lẻ trong một chuỗi lời nói. Trong những đoạn hội thoại liên tục, người nói thường sử dụng câu sai ngữ pháp vì hồi hộp hoặc sự do dự. Họ có thể lược bỏ một số yếu tố trong câu hoặc thêm vào những yếu tố không cần thiết. Điều này gây khó khăn cho người học trong việc hiểu nghĩa của thông tin được nghe.
Về người nói, Ur (1984) chỉ ra rằng trong những đoạn hội thoại thông thường hoặc thậm chí những bài giảng, chúng ta thực sự nói nhiều hơn những gì cần xuất hiện để thể hiện lượng thông tin cần nói. Những phần nói thừa như lặp từ, nói lại ý, tự sửa, việc thêm vào những yếu tố không có nghĩa chẳng hạn như “Ý của tôi là” hoặc “Bạn biết”. Những yếu tố thừa này là đặc điểm tự nhiên của lời nói và có thể giúp ích hoặc cản trở việc nghe của học sinh, tùy thuộc vào khả năng của học sinh. Điều này có thể gây khó khăn cho người bắt đầu học khi hiểu những gì mà người phát ngôn đang nói, mặt khác, nó cũng có thể giúp cho học sinh khá, giỏi làm quen với giọng điệu của người nói và phong cách lời nói. Người học có khuynh hướng quen với giọng đọc của giáo viên hoặc Tiếng Anh Anh hoặc Anh Mỹ chuẩn. Người học thấy khó khi hiểu những phương ngữ khác nhau của người nói. Finocchiaro (1973) cho rằng: “Chúng ta quen với phong cách nói của người nói và tình huống mà chúng ta nghe hoặc tình huống chúng ta tham gia cũng như việc liên kết từ vựng; tất cả những điều đó chỉ giúp chúng ta nghe được 50% những gì được nói ra và để “giải mã” hoặc “hiểu thông tin”. Chẳng hạn, nếu người bản xứ chỉ nghe được 50% lượng thông tin được nói ra thì đối với những học sinh bị hạn chế tiếp xúc với những tình huống hàng ngày sẽ gặp rất nhiều khó khăn trong việc nghe hiểu. Những khó khăn trong việc nghe lại liên quan đến khả năng nhận ra và hiểu những gì người khác đang nói.
Về người nghe, người học ngoại ngữ không quen với quy tắc sắp xếp từ trong tiếng Anh để đoán ra từ hoặc cụm từ còn thiếu. Chẳng hạn, họ có thể không biết là từ “rosy” thường đi kèm với từ “cheeks” hoặc họ không thể đoán ra từ cuối cùng là “rage” khi họ nghe câu “he was in a towering…” Đây trở thành một khó khăn lớn đối với người học nghe. Theo Anderson và Lynch (1988), việc thiếu kiến thức về văn hóa, xã hội, thực tế và kiến thức về ngữ cảnh trong ngôn ngữ đích có thể là một trở ngại trong việc nghe hiểu bởi vì ngôn ngữ thường được dùng để thể hiện văn hóa của đất nước đó.
Cả yếu tố tâm lý và yếu tố vật lý đều có ảnh hưởng tiêu cực đến việc nhận thức và việc luyện tập để cải thiện kĩ năng nghe. Học sinh sẽ rất mệt mỏi khi phải tập trung để nhận ra những âm thanh, những từ và câu không hề quen thuộc trong một thời gian dài.
Về các yếu tố khách quan bên ngoài, ngoài những yếu tố kể trên thì tiếng ồn (bao gồm tiếng ồn trong băng và tiếng ồn bên ngoài) cũng có thể làm cho người nghe sao nhãng. Việc nghe theo băng hoặc nghe trên đài sẽ thiếu đi các yếu tố về mặt thị giác, tức là người nghe sẽ khó hiểu ý của người nói khi không nhìn thấy cử chỉ và cách thể hiện nét mặt của người nói. Ngoài ra, những âm thanh không rõ do chất lượng trang thiết bị kém cũng sẽ ảnh hưởng đến việc nghe hiểu của người nghe.
2.2. Thực trạng của việc dạy và học kĩ năng nghe theo sach giao khoa tieng Anh 12 ở các trường THPT Quang Trung
a. Thuận lợi
Về phía giáo viên, hầu hết các giáo viên đều trẻ và năng động, biết tiếp cận tốt về đổi mới phương pháp dạy học. Phần lớn giáo viên ý thức được tầm quan trọng của việc dạy kĩ năng nghe cho học sinh.
Về phía học sinh, số ít học sinh tham gia điều tra nghĩ rằng kĩ năng nghe quan trọng hơn các kĩ năng khác bởi vì mục đích chính của họ khi học Tiếng Anh là có thể giao tiếp được với người nước ngoài. Trong khi đó, đa số học sinh cho rằng kĩ năng nghe và các kĩ năng khác quan trọng như nhau vì cả bốn kĩ năng nghe, nói, đọc và viết liên quan và ảnh hưởng đến nhau. Nhìn chung, đa số học sinh ý thức được tầm quan trọng của kĩ năng nghe. Điều này sẽ có ảnh hưởng đến thái độ của học sinh khi học kĩ năng này. Bên cạnh đó, hầu hết học sinh thừa nhận rằng họ rất thích nghe các bài hát, chơi trò chơi trong các tiết học nghe. Điều này sẽ giúp giáo viên có định hướng đúng trong việc kích thích học kĩ năng nghe của các em.
Về phía nhà trường, hiện nay, trường THPT Quang Trung đều được trang bị khá đầy đủ các thiết bị hỗ trợ cho việc dạy nghe như máy cassette, đĩa CD, máy chiếu, máy tính, loa, v.v… Chính vì vậy, việc dạy và học nghe ở các trường này được thực hiện khá thuận lợi.
            Như vậy,  nhận thức của cả giáo viên và học sinh trong việc dạy và học kĩ năng nghe rất tích cực, cùng với những phương tiện dạy học ngày càng được chú trọng đầu tư là những yếu tố vô cùng quan trọng để nâng cao hiệu quả trong dạy học kĩ năng nghe ở học sinh.
 b. Khó khăn
Bên cạnh những mặt thuận lợi kể trên thì việc dạy học kĩ năng nghe ở trường THPT Quang Trung vẫn còn gặp một số khó khăn, hạn chế nhất định.
Về phía giáo viên,  Khó khăn lớn nhất mà giáo viên gặp phải trong việc dạy nghe là  kiến thức về từ vựng và ngữ pháp cơ bản của học sinh còn yếu. Mặc dù các em học tiếng Anh hơn 6 năm nhưng vốn từ vựng của các em còn rất ít và phần lớn các em không nắm vững những điểm ngữ pháp cơ bản. Chính vì vậy, giáo viên mất rất nhiều thời gian  để giải thích nội dung trong các bài tập nghe và phải cho các em nghe đi nghe lại rất nhiều lần nhưng vẫn không nhận ra các từ được dung trong đoạn băng. Hơn nữa, hầu hết các giáo viên khẳng định những bài nghe trong sách giáo khoa Tiếng Anh 12 khá dài, nhiều từ vựng khó và học sinh không quen với giọng của người bản xứ nên học sinh gặp khó khăn trong trong việc làm bài tập và cảm thấy không có hứng thú để học. Bên cạnh đó, trở ngại trong việc dạy kĩ năng nghe là do học sinh không thích học nghe bởi vì kĩ năng này khó và không có trong các bà bài kiểm tra học kì”.
            Nhìn chung, những khó khăn trong việc dạy kĩ năng nghe đều xuất phát từ học sinh. Do vậy, giáo viên ngoài việc cải thiện vốn kiến thức tiếng Anh nền tảng cho học sinh và kích thích hứng thú ở các em trong việc học kĩ năng nghe còn cần phải cải biến lại một số bài nghe và bài tập khó để phù hợp với trình độ của học sinh.
Về phía học sinh, hầu hết các học sinh đều thừa nhận rằng kĩ năng nghe là kĩ năng khó đạt nhất và họ cảm thấy không hứng thú vời kĩ năng này. Họ không quen với giọng của người bản xứ trong các bài nghe. Học sinh cảm thấy nghe dễ hơn khi giáo viên đọc bài vì giáo viên đọc khá chậm và họ quen với giọng của giáo viên. Số đông học sinh gặp khó khăn trong việc học nghe vì họ thiếu kiến thức về từ vựng và ngữ pháp Tiếng Anh. Các em có thể nghe được âm thanh phát ra nhưng không thể ghi ra được chính xác từ đó vì vốn từ vựng của các em rất ít. Đây được xem là khó khăn lớn nhất và ảnh hưởng không nhỏ đến kết quả học môn tiếng Anh của học sinh.
2.3. Một số mong muốn của người học khi học kĩ năng nghe
            Học sinh rất thích hoạt động nghe để giải trí chẳng hạn như nghe các bài hát. Với họ, khi nghe các bài hát và làm bài tập liên quan đến bài hát đó, họ cảm thấy rất thoải mái và không hề có chút áp lực nào, chính vì thế họ thấy việc học nghe của họ đạt hiệu quả hơn.
            Ngoài ra, học sinh cũng thích chơi các trò chơi liên quan đến việc học nghe. Điều này được giải thích là do các trò chơi trong các tiết học giúp họ thư giãn và hưng phấn trước khi nghe và làm bài tập. Bên cạnh đó,  học sinh thích làm các dạng bài tập sắp xếp tranh hoặc sự kiện, câu đúng hoặc sai, tìm ý chính cho bài nghe. Đây là những dạng bài khá quen thuộc nên học sinh có thể dễ dàng làm được.
            Ngược lại, rất ít học sinh cảm thấy thích làm dạng bài tập nghe và ghi lại từng từ, điền từ còn thiếu vào chỗ trống.
            Từ việc tìm hiểu những khó khăn trong việc dạy và học nghe của giáo viên và học sinh tại trường THPT Quang Trung và biết được những mong muốn của các em khi học nghe, một số giải pháp sẽ được đưa ra nhằm hạn chế những khó khăn này đến mức tối thiểu và nhằm cải thiện kĩ năng nghe cho học sinh.
2.4. Các biện pháp khắc phục khó khăn khi nghe
- Giới thiệu chủ đề, ngữ cảnh, tình huống, nội dung có liên quan đến bài nghe: Khai thác xem học sinh đã biet và chưa biết gì về nội dung sẽ nghe, gợi trí tò mò, tạo hứng thú về nội dung.
- Cho học sinh đoán, nghĩ trước những điều sắp nghe trong một ngữ cảnh nhất định. Điều này giúp gây hứng thú và thu hút sự chú ý vào bài học của học sinh.
- Giải thích một số từ vựng và cấu trúc cần thiết.
- Soạn các yêu cầu, nhiệm vụ và bài tập về nội dung nghe.
- Sử dụng các giáo cụ trực quan như tranh, ảnh minh họa.
- Tiến hành nghe theo đúng ba giai đoạn: trước, trong và sau khi nghe vì cả ba giai đoạn này đều quan trọng, giúp học sinh nghe tốt hơn. Trong khi nghe, giáo viên nên tổ chức cho học sinh các dạng bài tập khác nhau nhưng nên theo từng bước sau:
+ Nghe ý chính, trả lời câu hỏi hướng dẫn, so sánh dự đoán (Pre-listening)
+ Nghe chi tiết, hoàn thành bài tập nghe
+ Nghe, kiểm tra đáp án theo câu
- Khai thác sự khác nhau trong câu trả lời của từng cặp, nhóm và so sánh kết quả, thảo luận sau khi nghe.
2.5. Các giai đoạn của một bài nghe
2.5. 1. Pre- Listening
a. Giới thiệu từ mới
- Giới thiệu những từ khó, và từ khóa để học sinh hiểu được nội dung bài nghe.
b. Chuẩn bị cho học sinh nghe: Giáo viên có thể cho học sinh dự đoán câu trả lời nhằm thu hút sự chú ý của học sinh về bài nghe. Có thể sử dụng các dạng trong bài đầu tiên (Task 1) của phần while- Listening, hoặc cho học sinh xem tranh và viết dự đoán về điều sẽ nghe.
- Cho một số câu hỏi, học sinh dự đoán câu trả lời, sau khi nghe có thể trả lời câu hỏi.
2.5. 2. While- Listening
- Yêu cầu học sinh nghe và làm các bài tập theo từng mức độ, nhận biết, thông hiểu, vận dụng
- Nên cho học sinh task 1 với mức độ nhận biết và thông hiểu như T/F statements, Multiple choices , Gap- filling, matching, ordering. Mức độ  vận dụng có thể áp dụng vào task 2, task 3 với các dạng bài như Answering questions, Lediberate mistake.
2.5.3. Post- Listening  
- Giáo viên chọn chủ đề liên quan đến bài nghe, thiết kế các hoạt động sau khi nghe ở mức độ vận dụng cao như:
+Recalling the story/ Summary:  Cho học sinh kể lại bằng ngôn ngữ của mình. Giáo viên có thể giúp học sinh bằng những gợi ý nhỏ như tranh, từ, câu đơn giản...
+ Write-it-up: Yêu cầu học sinh viết lại thông tin đã nghe bằng ngôn ngữ của mình, sử dụng thông tin ở trnah hoặc các bài tập.
+ Roll- Story: Học sinh đóng vai nhân vật trong bài nghe.
+ Discussion: Học sinh làm việc theo cặp, nhóm, thảo luận vấn đề trong bài nghe.
III. Kết luận
            Việc dạy nghe cho học sinh là một việc quan trọng và có ý nghĩa trong việc hoàn thiện kĩ năng ngôn ngữ cho học sinh. Thực tế cho thấy, việc dạy và học kĩ năng nghe gặp rất nhiều trở ngại nên hiệu quả của việc dạy kĩ năng này chưa cao. Khó khăn lớn nhất đó chính là kiến thức cơ bản về tiếng Anh của các em học sinh còn yếu. Để khắc phục những hạn chế trên thì việc đầu tiên của giáo viên là phải tìm hiểu kĩ và phân loại các đối tượng học sinh để có phương pháp giảng dạy phù hợp với từng đối tượng. Ngoài ra, giáo viên cũng cần chú trọng đến việc cải thiện vốn kiến thức cơ bản về tiếng Anh giúp các em dễ dàng hơn trong việc luyện kĩ năng nghe hiểu. Hơn nữa, cần kích thích hứng thú học kĩ năng nghe của các em bằng cách cho các em nghe các bài hát tiếng Anh và chơi các trò chơi có liên quan đến việc học nghe. Ngoài ra, trước khi cho học sinh nghe, giáo viên nên cho các em đoán để kích thích hứng thú nghe của các em, đồng thời giúp cho việc nghe trở nên dễ dàng hơn. Một đề xuất nữa đó là đối với một số bài tập nghe khó, giáo viên cần có sự điều chỉnh cho phù hợp với trình độ của các em. Giáo viên có thể dùng những từ, ngữ và cấu trúc đơn giản giúp các em nghe dễ dàng hơn. Nói tóm lại, để việc dạy và học nghe đạt hiệu quả cao đòi hỏi rất lớn nỗ lực và hợp tác của cả giáo viên và học sinh. 


TÀI LIỆU THAM KHẢO
Anderson, A., & Lynch, T. (1988). Listening. London: Oxford University Press.
Finocchiaro, M. (1973). The Foreigner Language Learner. USA: Regents Publishing Company, Inc.
Nunan, D. (1991). The learner-centered curriculum. Cambridge: Cambridge University Press.
Sue, S.W. (2003). The Effects Of Text Types On Listening Comprehension. Selected Paper from the 12th International Symposium on English Teaching, p.511-520.    Taipei: Crane.
Ur, P. (1984). Teaching Listening Comprehension. Cambridge: Cambridge University Press.
Tác giả bài viết: Nguyễn Thị Hồng
Nguồn tin: Tổ Ngoại Ngữ
 

20-11

Video hoạt động

TRUY CẬP EMAIL

Email Bộ Giáo dục và Đào tạo

Email Sở GD & ĐT Quảng Bình


Lượt truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 7


Hôm nayHôm nay : 83

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 1251

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 285803

 

Cơ quan chủ Quản : Trường thpt Quang Trung Quảng Trạch 
Địa chỉ : thôn Tân Phú, xã Quảng Phú, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Điện thoại: 0523.596502 – 0523.569520. 
Email: thpt_so3quangtrach@quangbinh.edu.vn .Designed by 
QBICT