Hình ảnh hoạt động

Liên kết website


Trang nhất » Tin Tức » Tin nhà trường

MỘT VÀI SUY NGHĨ VỀ ĐỀ MỞ TRONG BỘ MÔN NGỮ VĂN HIỆN NAY


        Luật giáo dục (Điều 28) đã nêu: “Phương pháp giáo dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của HS, phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui và hứng thú học tập cho HS”..
      Đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông là một quá trình phức hợp vì nó đòi hỏi phải tác động đến nhiều yếu tố khác nhau. Để đổi mới thành công phương pháp dạy học, cần thiết phải đổi mới một cách toàn diện, đồng bộ các thành tố, các bộ phận cấu thành của quá trình dạy học. Sự đổi mới cần bắt đầu ở việc lập kế hoạch bài học, lựa chọn  các phương pháp dạy học và cuối cùng là  kiểm tra đánh giá kết học tập theo định hướng phát triển năng lực người học.
Việc đổi mới kiểm tra - đánh giá trong nhà trường nói chung và đối với môn Ngữ văn nói riêng đang từng bước được thực hiện. Quá trình đổi mới này giúp học sinh giảm bớt tính thụ động, khuyến khích sự sáng tạo của học sinh ,khơi gợi những cảm xúc tiềm ẩn trong tâm hồn các em. Chúng ta không nên quan tâm người học đã học được những gì mà quan trọng là họ sẽ làm được gì  khi ra đời.
   Đã nhiều lần chúng ta nói đến đổi mới phương pháp dạy học như: Lấy học sinh làm trung tâm,phương pháp nêu vấn đề, phương pháp gợi mở…
Hôm nay trong phạm vi bài viết  này tôi chỉ muốn nói đến  sự cần thiết của việc ra đề mở ở bộ môn Ngữ văn hiện nay  trong nhà trường THPT
         
.  Vậy thế nào là một “đề mở”?
Có thể hiểu đó là loại đề văn không nêu mệnh lệnh cụ thể về thao tác lập luận như "hãy chứng minh, hãy giải thích, hãy phân tích..." hoặc về phương thức biểu đạt như "hãy kể, hãy tả, hãy phát biểu cảm nghĩ...". và vấn đề nghị luận không được lộ rõ trên văn bản. Cũng có dạng đề mở theo hướng nêu ra một gợi dẫn, HS sẽ tiếp tục phát triển theo các mạch cảm nhận và suy nghĩ riêng của mỗi cá nhân.
Tuy nhiên, chúng ta cũng cần hiểu cho đúng thế nào là ”mở”. Không phải một khi đã là đề mở thì có thể đưa vào bất cứ nội dung gì, dẫn đến những hướng triển khai của HS mà nhiều khi người GV không kiểm soát nổi. Bởi cho dù ra đề theo hướng mở thì một đề kiểm tra Ngữ văn trước hết vẫn phải đảm bảo những yêu cầu cơ bản, đó là tính ”trường quy” trong cách diễn đạt, trong nội dung đề cập đến; là sự phù hợp với nội dung chương trình và đối tượng người học; là tính thẩm mĩ, hướng thiện của môn học thuộc lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.
 Để HS có thể viết được bài văn theo hướng đề mở, trước hết GV cần có cách hiểu đúng về dạy đọc – hiểu văn bản.
Cách dạy đọc – hiểu không nhằm truyền thụ một chiều cho HS những cảm nhận của GV về văn bản được học, cũng không dừng lại ở ở việc giúp HS nắm bắt được những gì được đề cập đến trong văn bản, mà hướng đến việc cung cấp cho HS cách đọc, cách tiếp cận, khám phá những vấn đề nội dung và nghệ thuật của văn bản, từ đó hình thành cho HS phương pháp đọc một cách tích cực, chủ động, có sắc thái cá nhân. Cách dạy thiên về phương pháp, kĩ năng giúp HS phát triển được năng lực đọc và thái độ đọc tích cực để có thể tự mình tiếp nhận những văn bản được học hay không được học trong chương trình.
 Bên cạnh đó, trong việc dạy đọc – hiểu văn bản, GV cần gắn tác phẩm văn học với đời sống xã hội cũng như không gian sống của văn bản để giúp HS có thể huy động được những trải nghiệm cá nhân người học trong tiếp nhận văn bản.
Hiện nay, nhiều đề mở dạng nghị luận xã hội đang được nhắc tới trong các kì thi. Đây là những đề bài không chỉ nhằm đánh giá kiến thức, kĩ năng làm văn mà còn đánh giá được cách cảm, cách nghĩ, kĩ năng sống của người viết.
 Ví dụ có đề văn như sau :
Cho văn bản :  
  Có một họa sĩ suốt đời mơ ước vẽ một bức tranh đẹp nhất trần gian. Ông đến hỏi vị giáo sĩ để biết được điều gì đẹp nhất. Vị giáo sĩ trả lời: “Điều đẹp nhất trần gian là niềm tin, vì niềm tin nâng cao giá trị con người”.
    Hoạ sĩ cũng đặt câu hỏi tương tự với cô gái và được trả lời: “Tình yêu là điều đẹp nhất trần gian bởi tình yêu làm cho cay đắng trở nên ngọt ngào; mang đến nụ cười cho kẻ khóc than; làm cho điều bé nhỏ trở nên cao trọng, cuộc sống sẽ nhàm chán biết bao nếu không có tình yêu”.
    Cuối cùng họa sĩ gặp một người lính mới từ trận mạc trở về. Được hỏi, người lính trả lời: “Hòa bình là cái đẹp nhất trần gian, ở đâu có hòa bình, ở đó có cái đẹp”. Và họa sĩ đã tự hỏi mình: “Làm sao tôi có thể cùng lúc vẽ niềm tin, hòa bình và tình yêu?”.
    … Khi trở về nhà, ông nhận ra niềm tin trong ánh mắt của các con, tình yêu trong cái hôn của người vợ. Chính những điều đó làm tâm hồn ông tràn hạnh phúc và bình an. Họa sĩ đã hiểu thế nào là đều đẹp nhất trần gian. Sau khi hoàn thành tác phẩm, ông đặt tên cho nó là “Gia Đình”.
(Theo Phép nhiệm màu của đời, NXB trẻ TP Hồ Chí Minh)
     Anh/ chị suy nghĩ gì về ý nghĩa được gợi ra từ câu chuyện trên
 
Hoặc  có đề văn như sau
 Cho văn bản :
Con đê dài hun hút.Ngày về thăm ngoại,trời chợt nắng chợt râm.
 Mẹ bảo:
-Nhà ngoại ở cuối con đê
Trên đê chỉ có mẹ có con.
Lúc nắng mẹ kéo tay con;
-Đi nhanh lên kẻo nắng vỡ đầu
 Con cố
 Lúc râm con đi chậm ,mẹ mắng:
-Đang lúc mát trời nhanh lên kẻo nắng bây giờ
Con ngỡ ngàng sao nắng râm đều vội?
Trời vẫn nắng vẫn râm...
..Mộ mẹ cỏ xanh con mới hiểu....
Anh/ chị suy nghĩ gì về ý nghĩa được gợi ra từ  văn bản trên
Ở dạng nghị luận văn học:
 Suy nghĩ của anh (chị) về đoạn kết trong tác phẩm chiếc thuyền ngoài xa của  nhà văn Nguyễn Minh Châu
 Ở dạng đề này đòi hỏi HS phải tư duy vì đề văn không yêu cầu cụ thể một vấn đề nào đó. Loại đề mở nêu trên có nhiều ưu điểm  nhất định. Cái hay của dạng đề này là phân hóa được trình độ và năng lực HS rất rõ, kích thích được HS bộc lộ cá tính và sắc thái riêng, người viết bài không thể dựa vào “văn mẫu”, phải tự mình suy nghĩ và viết ra những ý nghĩ của chính mình...Ra đề ngữ văn theo “dạng mở” là một biện pháp nâng cao tính suy luận, sáng tạo, chống học vẹt, học tủ, buộc học sinh và cả thầy giáo phải đổi mới cách học cũng như cách dạy. Đấy cũng là biện pháp nâng cao chất lượng môn ngữ văn trong nhà trường phổ thông và đánh giá đúng thực chất kết quả học tập cũng như tự học của học sinh.
Với những thế mạnh như trên, việc ra đề mở, do vậy, rất phù hợp với môn học Ngữ văn, phù hợp với xu thế đánh giá môn học này của nhiều nước và các chương trình đánh giá quốc gia. Như vậy,  việc đánh giá kết quả học tập môn Ngữ văn theo hướng đề mở có thể coi là một cách tiếp cận đúng và cần thiết để đổi mới phương pháp dạy học ngữ văn. Đặc biệt, khi chúng ta đang hướng tới việc đổi mới CT và SGK giáo dục phổ thông sau 2015 theo hướng hình thành và phát triển năng lực của người học thì cách ra đề mở vẫn là một điểm nhấn có ý nghĩa để góp phần thúc đẩy những đổi mới về nội dung và phương pháp dạy học Ngữ văn trong chương trình mới. Điều đó đúng với ý nghĩa mà nhà giáo Mararenco từng nói: “Mỗi học sinh không phải là cái hũ để chúng ta đổ đầy nước, mà mỗi học sinh là một bó đuốc mà ta phải thắp cho sáng rực”.
 
                                                    Lê Thị Kim Nhượng ( Trường THPT Quang Trung)
 

20-11

Video hoạt động

TRUY CẬP EMAIL

Email Bộ Giáo dục và Đào tạo

Email Sở GD & ĐT Quảng Bình


Lượt truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 6


Hôm nayHôm nay : 137

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 137

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 284689

 

Cơ quan chủ Quản : Trường thpt Quang Trung Quảng Trạch 
Địa chỉ : thôn Tân Phú, xã Quảng Phú, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Điện thoại: 0523.596502 – 0523.569520. 
Email: thpt_so3quangtrach@quangbinh.edu.vn .Designed by 
QBICT